Burnout-i dhe ngarkesa

Në këtë numër

Burnout-i shpesh trajtohet si problem personal. OBSH e vendos te puna: stres kronik në punë që nuk është menaxhuar. Ky numër shikon sa i përhapur është, çfarë shkon bashkë me të, dhe çfarë mund të ndryshojë një menaxher te puna.

Në një studim të Gallup të 2019, 28% e punonjësve me kohë të plotë ndiheshin të djegur nga puna shumë shpesh ose gjithmonë. Në Gjermani 48% punojnë shpesh nën presion të fortë afatesh ose rendimenti; në Evropë mbi 40% raportojnë presion të rëndë kohe. OBSH e quan burnout-in fenomen profesional, jo gjendje mjekësore. Gallup e lidh më fort me trajtimin e padrejtë, ngarkesën e pamenaxhueshme, rolet e paqarta, mbështetjen e pakët nga menaxheri dhe presionin e paarsyeshëm të kohës; Maslach dhe Leiter emërtojnë gjashtë fusha ku puna dhe njeriu mund të mos përputhen.

Stiven Janaqi, Redaktor

Tema kryesore

Më shumë se një në katër

Në një studim të 2019, Gallup pyeti 12.658 punonjës me kohë të plotë sa shpesh ndihen të djegur nga puna. 28% u përgjigjën shumë shpesh ose gjithmonë; 76% të paktën ndonjëherë.

Sa shpesh punonjësit me kohë të plotë ndihen të djegur nga puna (2019): Gjithmonë 7%, Shumë shpesh 21%, Ndonjëherë 48%, Rrallë 20%, Kurrë 4%.

Një studim i Gallup i 2018 me rreth 7.500 punonjës me kohë të plotë gjeti 23% shumë shpesh ose gjithmonë, dhe 44% ndonjëherë. Mostrat janë të ndryshme, ndaj dy shifrat nuk përbëjnë trend.

Leximi ynë

Grupi më i madh janë 48% që përgjigjen “ndonjëherë”. Burnout-i shfaqet në shkallë të ndryshme, jo vetëm në raste të rralla.

Vetëdeklarime, jo diagnoza; vendin e mostrave s'e kam parë te tekstet.

Burimet: Gallup, 2020; Ben Wigert & Sangeeta Agrawal, Gallup, 2018

Shifrat

Presioni në Gjermani dhe Evropë

Anketa gjermane BIBB/BAuA e 2018 pyeti mbi 20.000 të punësuar për punën e tyre. 48% punojnë shpesh nën presion të fortë afatesh ose rendimenti, më pak se në 2006 dhe 2012.

Shpesh nën presion të fortë afatesh ose rendimenti, Gjermani: 2006 54%, 2012 52%, 2018 48%.

Nga të ekspozuarit, 67% ndihen të ngarkuar prej tij, nga 65% në 2012. Në pranverën e 2025, EU-OSHA pyeti me telefon mbi 28.000 të punësuar në BE, Islandë, Norvegji dhe Zvicër:

• > 40% raportojnë presion të rëndë kohe
• ≈ 1 në 3 ndiejnë se përpjekjet e tyre nuk vihen re
• ≈ 30% raportojnë komunikim ose bashkëpunim të dobët

Vetëdeklarime; shifrat gjermane janë të 2018, dhe EU-OSHA jep vetëm vlera të rrumbullakuara. Për Shqipërinë s'kam të dhëna të krahasueshme për burnout-in.

Burimet: Bundesanstalt für Arbeitsschutz und Arbeitsmedizin (BAuA), 2020; EU-OSHA, 2025

Modeli

Çfarë quan OBSH burnout

Në maj 2019, Organizata Botërore e Shëndetësisë e përfshiu burn-out-in në Klasifikimin Ndërkombëtar të Sëmundjeve, ICD-11, si fenomen profesional. “Nuk klasifikohet si gjendje mjekësore.”

E përshkruan si sindromë që vjen nga stresi kronik në vendin e punës, që nuk është menaxhuar me sukses, me tri dimensione:

• Rraskapitja. ndjenja e shterimit të energjisë ose e rraskapitjes
• Distanca. distancë mendore e shtuar nga puna, ose negativizëm a cinizëm ndaj saj
• Efikasiteti. efikasitet profesional i ulur

Vlen vetëm për kontekstin e punës dhe nuk duhet përdorur për fusha të tjera të jetës. Në ICD-11 ka kodin QD85, te problemet që lidhen me punësimin, në kapitullin e faktorëve që ndikojnë në gjendjen e shëndetit, jo te sëmundjet. ICD-11 hyri në fuqi më 1 janar 2022.

Leximi ynë

Përkufizimi tregon te puna, jo te njeriu: stres në punë që nuk është menaxhuar. Menaxhimi i punës është detyrë e menaxherit; diagnostikimi i njeriut jo.

Hyrja aktuale e ICD-11 e formulon dimensionin e tretë si ndjenjë e paefektshmërisë dhe e mungesës së arritjes. Ky numër përshkruan një përkufizim dhe nuk jep këshilla mjekësore.

Burimet: World Health Organization, 2019; World Health Organization, 2025

Më shumë te eseja: Të drejtosh njerëzit pa humbur njeriun

Çfarë thotë kërkimi

Çfarë shkon me burnout-in

Në 2018, Ben Wigert dhe Sangeeta Agrawal nga Gallup emërtuan pesë faktorët që lidhen më fort me burnout-in te rreth 7.500 punonjës me kohë të plotë.

Renditja e Gallup, 2018

1. trajtimi i padrejtë në punë
2. ngarkesa e pamenaxhueshme
3. mungesa e qartësisë së rolit
4. mungesa e komunikimit dhe e mbështetjes nga menaxheri
5. presioni i paarsyeshëm i kohës

• 2,3× më shumë gjasa për burnout të lartë, për ata që trajtohen shpesh padrejtësisht në punë
• ≈ 70% më pak gjasa të ndihen rregullisht të djegur, për ata që ndihen të mbështetur nga menaxheri
• 70% më pak gjasa për burnout të lartë, për ata që kanë shpesh ose gjithmonë kohë për gjithë punën

Punonjësit që ndiheshin të djegur nga puna kishin 63% më shumë gjasa të merrnin një ditë pushimi për sëmundje dhe 2,6 herë më shumë gjasa të kërkonin aktivisht një punë tjetër.

Leximi ynë

Të pesë faktorët vendosen në punë. Aty mund të shikojë së pari një menaxher.

Lidhje nga vetëdeklarime, jo provë shkaku. Në 2020, Gallup vuri në vendin e tretë dhe të katërt komunikimin e paqartë nga menaxherët dhe mungesën e mbështetjes nga menaxheri.

Burimet: Ben Wigert & Sangeeta Agrawal, Gallup, 2018; Gallup, 2020

Si matet

Ku puna nuk përputhet

Christina Maslach dhe Michael Leiter përshkruajnë gjashtë fusha të jetës në punë ku njeriu dhe puna mund të mos përputhen. Sa më e madhe mospërputhja, aq më shumë gjasa për burnout; sa më e mirë përputhja, aq më shumë gjasa për angazhim.

• Ngarkesa. A mund të bëhet puna në kohën që ka?
• Kontrolli. Kush vendos si bëhet puna?
• Shpërblimi. A shihet dhe shpërblehet përpjekja?
• Komuniteti. A e ndihmojnë njerëzit njëri-tjetrin?
• Drejtësia. A ndahen drejt puna dhe vendimet?
• Vlerat. A përputhet puna me atë që njerëzit e mendojnë të drejtë?

Një meta-analizë e Eean Crawford, Jeffery LePine dhe Bruce Rich gjeti se kërkesat e punës shkojnë me më shumë burnout, dhe burimet e punës me më pak burnout dhe më shumë angazhim. Kërkesat që njerëzit i shohin si pengesa shkojnë me më pak angazhim; ato që i shohin si sfida, me më shumë.

Pyetjet janë të redaksisë, sipas gjashtë fushave. Korrelacione, jo provë shkaku; Maslach dhe Leiter vërejnë se pak studime i vlerësojnë ndërhyrjet.

Burimet: Christina Maslach & Michael P. Leiter, World Psychiatry, 2016; Eean R. Crawford, Jeffery A. LePine & Bruce L. Rich, Journal of Applied Psychology, 2010

Mjeti i numrit

Biseda për ngarkesën

Pesëmbëdhjetë minuta, një me një, çdo disa javë. Biseda është për punën, jo për shëndetin: menaxheri dëgjon, pyet dhe shkruan një ndryshim.

1. Ngarkesa çfarë ka në listë këtë javë, dhe çfarë mund të presë
2. Koha ku përplasen afatet, dhe kush i vendosi
3. Vendimet çfarë mund të vendosësh vetë, dhe ku pret për të tjerët
4. Drejtësia ku puna ose meritat duken të ndara padrejtë
5. Mbështetja çfarë mund të heq, të vendos ose të kërkoj unë për ty
6. Një ndryshim çfarë, kush, deri kur; e rishikojmë herën tjetër

Praktikë e propozuar nga redaksia, sipas pesë faktorëve të Gallup (2018) dhe gjashtë fushave të jetës në punë. Nuk zëvendëson ndihmën mjekësore.

Burimet: Ben Wigert & Sangeeta Agrawal, Gallup, 2018; Christina Maslach & Michael P. Leiter, World Psychiatry, 2016

Burimet dhe metoda

Çdo shifër ka një burim.

Shifrat e këtij numri vijnë nga burimet më poshtë. Viti tregon sa e re është secila.

• Gallup, “Gallup's Perspective on Employee Burnout: Causes and Cures”, 2020. https://www.gallup.com/file/workplace/282668/Gallups%20Perspective%20on%20Employee%20Burnout%20Causes%20and%20Cures.pdf
• EU-OSHA, “OSH Pulse 2025: Occupational safety and health in the era of climate and digital change”, 2025. https://osha.europa.eu/en/publications/osh-pulse-2025-occupational-safety-and-health-era-climate-and-digital-change
• Christina Maslach & Michael P. Leiter, World Psychiatry, “Understanding the burnout experience: recent research and its implications for psychiatry”, 2016. https://doi.org/10.1002/wps.20311
• Eean R. Crawford, Jeffery A. LePine & Bruce L. Rich, Journal of Applied Psychology, “Linking job demands and resources to employee engagement and burnout: A theoretical extension and meta-analytic test”, 2010. https://doi.org/10.1037/a0019364
• World Health Organization, “Burn-out an “occupational phenomenon”: International Classification of Diseases”, 2019. https://www.who.int/news/item/28-05-2019-burn-out-an-occupational-phenomenon-international-classification-of-diseases
• Bundesanstalt für Arbeitsschutz und Arbeitsmedizin (BAuA), “Stressreport Deutschland 2019”, 2020. https://www.baua.de/EN/Service/Publications/Report/Stress-report-2019
• Ben Wigert & Sangeeta Agrawal, Gallup, “Employee Burnout, Part 1: The 5 Main Causes”, 2018. https://www.gallup.com/workplace/237059/employee-burnout-part-main-causes.aspx
• World Health Organization, “ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics (2025-01): QD85 Burnout”, 2025. https://icd.who.int/browse/2025-01/mms/en#129180281

Metoda editoriale

Çdo shifër u kontrollua për vitin, botuesin dhe çfarë mat saktësisht. Kur faqja e botuesit nuk hapej, shifra u kontrollua te përmbledhje të pavarura dhe shënohet me “përmes”. Interpretimi i redaksisë shënohet “Leximi ynë”. Shifrat që nuk u konfirmuan nuk janë në numër.