Në një panair bagëtish në Plymouth, 787 vizitorë shkruan secili një hamendësim në një kartë; ai i mesit e humbi peshën e kaut me 0,8%. Në Cyrih, 144 studentë u paguan për përgjigje të sakta. Shikimi i vlerësimeve të të tjerëve ua ngushtoi shtrirjen, nuk e bëri grupin dukshëm më të saktë, dhe i bëri më të sigurt. Në një eksperiment në internet me 1360 njerëz, shkëmbimi ndihmoi kur çdo zë peshonte njësoj, dhe dëmtoi kur një person me shumë lidhje ishte larg së vërtetës. Një kartë e kthen këtë në rutinë për vlerësimet.
Management Review · Seria e tretë · Nëntor 2026 · Nr. 83
Vlerëso më parë, pastaj diskut o
Kau i Galton-it në Plymouth, pse një hamendësim i egër e prish mesataren, tri mënyra si e dobëson turmën shikimi i përgjigjeve të të tjerëve, kur ndihmon shkëmbimi, dhe një kartë për vlerësime të pavarura.
- Nr.
- 83
- Faqe
- 10
- Burimet
- 3
- Tema
- Strategjia
- Online që më
- 1 nëntor 2026
Numri i radhës
Nxehtësia në punë: jo vetëm në valë të nxehti
Kliko ose rrëshqit mbi faqe për ta kthyer. Punojnë edhe shigjetat e tastierës.
Management Review · Nr. 83
Shifrat e numrit
Grafikët e faqeve të printuara, me burimet e tyre.
Pjesa e rasteve kur shifra e grupit ishte më afër së vërtetës se vlerësimet individuale: mesatarja e thjeshtë kundrejt vlerësimeve të para, ajo gjeometrike me logaritme. 144 pjesëmarrës, gjashtë pyetje. Lexuar te teksti i plotë.
Burimi: Jan Lorenz, Heiko Rauhut, Frank Schweitzer & Dirk Helbing, PNAS 108(22), 2011
Eksperimente në internet me detyra vlerësimi, jo ekipe pune; 13 prova për çdo lloj rrjeti. −10% është llogaritja jonë nga gabimi i mesatares 0,69 dhe 0,62 devijime standarde. Lexuar te teksti i plotë.
Burimi: Joshua Becker, Devon Brackbill & Damon Centola, PNAS 114(26), 2017
I gjithë teksti Lexoje numrin si tekst Për ekran të vogël, për kërkim ose për lexues ekrani. Të njëjtat fjalë, pa dizajnin e faqeve.
Në këtë numër
Shumë takime planifikimi nisin me dikë që thotë një numër. Pas kësaj, të tjerët priren të flasin rreth tij. Kërkimi për mençurinë e turmës bën një pyetje të thjeshtë: sa vlen vlerësimi i një grupi, nëse anëtarët e tij e kanë dëgjuar tashmë njëri-tjetrin?
Në një panair bagëtish në Plymouth, 787 vizitorë shkruan secili një hamendësim në një kartë; ai i mesit e humbi peshën e kaut me 0,8%. Në Cyrih, 144 studentë u paguan për përgjigje të sakta. Shikimi i vlerësimeve të të tjerëve ua ngushtoi shtrirjen, nuk e bëri grupin dukshëm më të saktë, dhe i bëri më të sigurt. Në një eksperiment në internet me 1360 njerëz, shkëmbimi ndihmoi kur çdo zë peshonte njësoj, dhe dëmtoi kur një person me shumë lidhje ishte larg së vërtetës. Një kartë e kthen këtë në rutinë për vlerësimet.
Stiven Janaqi, Redaktor
Tema kryesore
787 kar ta dhe një ka
Në mars 1907, Francis Galton përshkroi te Nature një garë për të gjetur peshën në panairin e bagëtive dhe shpendëve të Anglisë Perëndimore, në Plymouth. Për gjashtë peni, vizitorët shkruanin në një kartë sa do të peshonte një ka i majmë pasi të therej dhe të pastrohej.
- ≈800 karta u shpërndanë; Galton-i la mënjanë 13 si të dëmtuara ose të palexueshme
- 1207 paund vlerësimi i mesit i 787 kartave që mbetën
- 1198 paund pesha e kaut të therur
Galton-i mori vlerësimin e mesit, si në një votim ku çdo vlerësim tjetër del me shumicë ose shumë i lartë ose shumë i ulët. Ishte 9 paund, ose 0,8%, më i lartë. Gjysma e kartave ishin nga 29 paund poshtë deri në 45 paund sipër tij. Ai dha një arsye pse materiali ishte i mirë:
Gjykimet nuk ishin të anshme nga pasioni dhe nuk ishin të ndikuara nga oratoria dhe të ngjashme.
Leximi ynë
Turma nuk ishte e mençur sepse foli. Ishte e mençur sepse çdo kartë u shkrua para se dikush të dëgjonte një fjalim.
Galton, Nature 75, 7 mars 1907, f. 450–451. Ai jep vlerësimin e mesit, medianën; ne përdorim vetëm shifrat e tij. Citimi është i tij; përkthimet janë tonat.
Burimi: Francis Galton, Nature 75 (No. 1949), 1907
Shifrat
Mesatarja që mashtron
Jan Lorenz, Heiko Rauhut dhe kolegët në ETH të Cyrihut u bënë 144 studentëve gjashtë pyetje faktike, në 12 seanca me nga 12 veta. Një pyetje kërkonte gjatësinë e kufirit mes Zvicrës dhe Italisë. Pagesa shpërblente vetëm saktësinë, jo pajtimin me të tjerët.
Sa shpesh shifra e grupit i mundi vlerësimet individuale (2011): Mesatarja e thjeshtë 21,3%, Mesatarja gjeometrike 77,1%.
Përgjigjet e pyetjeve të tilla janë të anuara djathtas: pak hamendësime shumë të larta e tërheqin mesataren e thjeshtë larg së vërtetës. Mesatarja gjeometrike, një mesatare e marrë në shkallë logaritmike, u reziston, ashtu si mediana që përdori Galton-i.
Leximi ynë
Para se të nxirrni mesataren e vlerësimeve të ekipit, shikoni shtrirjen. Një numër i egër mund ta lëvizë mesataren më shumë se dhjetë të arsyeshëm.
Pjesa e rasteve kur shifra e grupit ishte më afër së vërtetës se vlerësimet individuale: mesatarja e thjeshtë kundrejt vlerësimeve të para, ajo gjeometrike me logaritme. 144 pjesëmarrës, gjashtë pyetje. Lexuar te teksti i plotë.
Burimi: Jan Lorenz, Heiko Rauhut, Frank Schweitzer & Dirk Helbing, PNAS 108(22), 2011
Modeli
Tri mënyra si humbe t turma
Çdo pyetje zgjati pesë raunde. Në kushtin e kontrollit askush nuk shihte gjë. Në të tjerët, pjesëmarrësit shihnin mesataren e raundit të mëparshëm, ose çdo vlerësim deri atëherë. Përfundimi i autorëve:
Edhe ndikimi i lehtë shoqëror mund ta minojë efektin e mençurisë së turmës.
- Efekti i ndikimit shoqëror. Vlerësimet afrohen me njëri-tjetrin; gabimi kolektiv i grupit nuk bie dukshëm.
- Efekti i ngushtimit të shtrirjes. E vërteta përfundon në skaj të shtrirjes, jo në mes, ndaj grupi i tregon më pak dikujt nga jashtë.
- Efekti i sigurisë. Njerëzit bëhen më të sigurt pasi afrohen, edhe pse nuk janë më të saktë.
Leximi ynë
Pajtimi nuk është provë. Një ekip që u afrua në takim mund të jetë vetëm afruar.
Lorenz et al. (2011), abstrakti dhe rezultatet, lexuar të plota; citimi është nga abstrakti. Tre emrat janë të autorëve; përshkrimet e shkurtra janë tonat.
Burimi: Jan Lorenz, Heiko Rauhut, Frank Schweitzer & Dirk Helbing, PNAS 108(22), 2011
Çfarë thotë kërkimi
Jo çdo ndikim është i njëjtë
Joshua Becker, Devon Brackbill dhe Damon Centola në Universitetin e Pensilvanisë rekrutuan 1360 njerëz në internet; 1040 prej tyre punuan në rrjete me nga 40 veta. Ata vlerësuan sasi si kaloritë e një pjate me ushqim, tri herë secilën, dhe shihnin mesataren e njerëzve me të cilët ishin të lidhur.
Ndryshimi i gabimit, nga vlerësimi i parë te i treti (2017): Individët, pa rrjet (kontrolli) −3%, Individët, rrjet i barabartë −23%, Mesatarja e grupit, rrjet i barabartë −10%, Mesatarja, personi qendror larg së vërtetës +19%.
Në rrjetet e barabarta çdokush kishte të njëjtin numër lidhjesh; në ato të centralizuara një anëtar kishte shumë më tepër, dhe grupi u zhvendos drejt përgjigjes së parë të tij, për mirë a për keq. Ata që nisën të saktë ndryshuan më pak.
Leximi ynë
Shkëmbimi ndihmoi aty ku çdo zë peshonte njësoj. Në shumë takime, një zë arrin i pari te të gjithë: ai i shefit.
Eksperimente në internet me detyra vlerësimi, jo ekipe pune; 13 prova për çdo lloj rrjeti. −10% është llogaritja jonë nga gabimi i mesatares 0,69 dhe 0,62 devijime standarde. Lexuar te teksti i plotë.
Burimi: Joshua Becker, Devon Brackbill & Damon Centola, PNAS 114(26), 2017
Si matet
A është grupi ende i mençur?
Studimet e matën turmën në disa mënyra. Një ekip mund të mbajë të njëjtat shënime për vlerësimet e veta, dhe t'i kontrollojë kur të dihet shifra e vërtetë.
- Shënim
e t e para të ruajtura. Çdo vlerësim i shkruar më vete, para se të flasë kush, dhe i ruajtur pas takimit. - Mediana dhe shtrirja. Vlera e mesit, dhe ku bie gjysma e mesme e shënimeve, siç i lexoi kartat Galton-i.
- Ku ra e vë
r te ta. Në mes të shënimeve, apo në skaj të tyre: treguesi i mençurisë së turmës te Lorenz dhe kolegët. - Gabimi para dhe pas. Mediana e shënimeve të para dhe shifra e rënë dakord, secila përballë vlerës së vërtetë.
- Siguria para dhe pas. Sa i sigurt ishte secili, e pyetur dy herë. Siguria që rritet pa një gabim më të vogël është paralajmërim.
Leximi ynë
Nëse shifra e rënë dakord nuk është më e mirë se mediana e shënimeve të para, takimi shtoi siguri, jo dije.
Masat ndjekin Galton-in (1907) dhe Lorenz et al. (2011); zbatimi i tyre te vlerësimet e një ekipi është propozim i redaksisë. Auditimi i zhurmës është te Nr. 20, pre-mortem te Nr. 44, vlerësimi i pavarur në intervista te Nr. 65.
Burimet: Francis Galton, Nature 75 (No. 1949), 1907; Jan Lorenz, Heiko Rauhut, Frank Schweitzer & Dirk Helbing, PNAS 108(22), 2011
Mjeti i numrit
Kar ta e vlerësimit të pavarur
Një kartë për çdo vlerësim: vëllimi i javës që vjen, kohëzgjatja e një pune, kostoja e një ndryshimi. Rreshtat 1–3 plotësohen më vete; biseda nis kur të jenë mbledhur të gjitha kartat. Vëllimi i rënë dakord mund të hyjë pastaj te Shift Capacity.
- Py
e tja çfarë saktësisht, në cilën njësi, dhe kur do të dihet shifra e vërtetë - Vlerësimi im, më v
e te një numër, dhe sa i sigurt: pak, mesatarisht, shumë - Mbi çfarë u bazova një rresht: të dhëna, përvojë, një krahasim
- Shtrirja më i ulëti, mediana dhe më i larti i të gjitha kartave, të lexuara para se të debatojë kush
- Pas diskutimit shifra e rënë dakord; kush lëvizi dhe pse
- Shifra e vë
r te të gabimi i medianës dhe i shifrës së rënë dakord; çfarë ndryshojmë herën tjetër
Kjo kartë është propozim i redaksisë, i ndërtuar mbi Galton-in (1907), Lorenz et al. (2011) dhe Becker et al. (2017); si kartë nuk është provuar.
Burimet: Francis Galton, Nature 75 (No. 1949), 1907; Jan Lorenz, Heiko Rauhut, Frank Schweitzer & Dirk Helbing, PNAS 108(22), 2011; Joshua Becker, Devon Brackbill & Damon Centola, PNAS 114(26), 2017
Hape mjetin: Kapaciteti i turnit
Burimet dhe metoda
Çdo shifër ka një burim.
Shifrat e këtij numri vijnë nga burimet më poshtë. Viti tregon sa e re është secila.
- Francis Galton, Nature 75 (No. 1949), “Vox populi”, 1907. https://galton.org/essays/1900-1911/galton-1907-vox-populi.pdf
- Jan Lorenz, Heiko Rauhut, Frank Schweitzer & Dirk Helbing, PNAS 108(22), “How social influence can undermine the wisdom of crowd effect”, 2011. https://doi.org/10.1073/pnas.1008636108
- Joshua Becker, Devon Brackbill & Damon Centola, PNAS 114(26), “Network dynamics of social influence in the wisdom of crowds”, 2017. https://doi.org/10.1073/pnas.1615978114
Me t oda edit oriale
Çdo shifër u kontrollua për vitin, botuesin dhe çfarë mat, te teksti i plotë kur u hap. Burimi i lexuar vetëm te një përmbledhje, një abstrakt ose copa shënohet me “përmes”. Shifra që nuk u konfirmua te ajo që u lexua shënohet si e tillë në faqen e vet, ose lihet jashtë. Interpretimi i redaktorit shënohet “Leximi ynë”.
Redaktuar nga Stiven Janaqi, që përgjigjet për të; “redaksia” në këtë botim është ai. Tekstet, përkthimet, faqosja dhe kontrolli i shifrave te burimet e tyre bëhen në seanca pune me Claude, një model AI i Anthropic. Si bëhet kjo faqe
Management Review · Botimi mujor
