Rruga që shoferi nuk e kupton

Një shofer me përvojë nuk duhet të jetë korrigjimi i përhershëm i një sistemi që nuk mëson.

Te Sistemi është më i shpejtë se ti përdora një figurë: një rrugë e planifikuar për një shofer të ri, një dyqan që hap në orën dhjetë, një ndalesë e vënë në tetë e gjysmë. Kjo ese merret me atë figurë nga ana tjetër. Jo me sistemin që nuk e dinte orarin, por me shoferin që e di, dhe me pyetjen se ku shkon ajo që di.

Çfarë kam dhe çfarë nuk kam

Ajo që kam: punën në last mile me koordinimin e shoferëve, itinerareve dhe problemeve operative gjatë shpërndarjes, sot si dispeçer në distancë. Shoferë në fazën e ramp-up që, siç shkrova te Ditët me shumë volum, nuk ishin ende plotësisht të përshtatur me procedurat. Dhe ndryshimin e gushtit 2025 në planifikimin e rrugëve, që synonte plane më realiste dhe parashikonte përdorimin e informacionit nga terreni.

Ajo që nuk kam: një shofer që më tha konkretisht se rruga e tij nuk kishte kuptim. Një listë të pyetjeve që më bëjnë më shpesh shoferët për rrugët. Si i mësonin rrugët shoferët e rinj, dhe nëse njohja e zonës e ndryshonte performancën. Kush e kishte saktësisht autoritetin për ta ndryshuar një rrugë gjatë ditës, dhe si bëhej teknikisht. Dhe nëse ajo që shoferët dinin për një zonë ruhej diku.

Kjo është shumë “nuk e di” për një ese. Por pikërisht ky është rasti. Ajo që një shofer di për rrugën e vet është ndër gjërat që një operacion i ka më pak të shkruara, edhe kur ka një sistem të ri që kërkon t'i përdorë. Pra kjo ese është analiza ime dhe ajo që do të rekomandoja sot, jo një proces që kam ndërtuar. Skenat në të janë figura.

Rruga e planifikuar dhe rruga e përshkuar

Një sistem e planifikon një rrugë mbi të dhënat që ka: adresat, oraret e dorëzimit, distancat, kohët mesatare. Shoferi, ndërkohë, e përshkon rrugën me kushtet që ka: hyrja që është prapa ndërtesës, porta që hapet vetëm me zile, dyqani që mbyllet në drekë, rruga që bllokohet çdo të martë nga tregu.

Asnjëra nuk është e gabuar në vetvete. Janë dy përshkrime të së njëjtës rrugë, nga dy vende të ndryshme. I pari është i shpejtë, i plotë për të gjitha rrugët njëherësh, dhe nuk di asgjë që nuk i është shkruar. I dyti është i ngadaltë, i kufizuar në zonat që shoferi i njeh, dhe di gjëra që nuk i ka shkruar askush.

Ndryshimi i gushtit 2025 e pranonte këtë, me gjuhën e vet: një plan më realist kërkon edhe informacionin nga terreni. Por kjo nuk provon që ekzistonte një proces i plotë ku çdo korrigjim i shoferit regjistrohej dhe e përmirësonte planin. Dhe pa atë proces, informacioni nga terreni mbetet aty ku lindi: në kokën e shoferit.

Sistemi e planifikon rrugën me të dhënat që ka. Shoferi e përshkon me kushtet që ka. Asnjëri nuk e ka të plotë pa tjetrin.

As shoferi, as sistemi

Do të ishte e lehtë ta shkruaja këtë ese si histori e shoferit të mençur dhe sistemit të verbër. Nuk do të ishte e vërtetë.

Shoferi nuk ka gjithmonë të drejtë. Një shofer mund ta ndryshojë renditjen sepse i duket më mirë, dhe rruga e tij mund të jetë më e gjatë, ose ta vonojë një dorëzim që kishte orar. Një pengesë që e takoi një herë mund të mos jetë më aty. Dhe një shofer në ramp-up, që nuk është ende i përshtatur me procedurat, mund ta quajë “rrugë pa kuptim” diçka që ka kuptim, por që askush nuk ia ka shpjeguar.

Prandaj pyetja nuk është kush ka të drejtë. Pyetja është: kur një shofer zbulon diçka që sistemi nuk e ka parashikuar, a ka organizata një mënyrë për ta kontrolluar atë informacion? Nëse po, informacioni mund të bëhet përmirësim. Nëse jo, ka vetëm dy rrugë: ose shoferi e injoron sistemin në heshtje, ose sistemi e injoron shoferin.

Shoferi i ri dhe shoferi që mungon

Përfytyro një zonë që e njeh mirë vetëm një shofer. Ai e bën rrugën çdo ditë dhe e bën mirë, sepse e di ku të parkojë, cilën derë të përdorë, cilin klient ta lërë për më vonë. Asgjë nga këto nuk është në plan. Plani nuk ka nevojë, sepse ai është aty.

Pastaj një ditë mungon. Rrugën e merr një shofer i ri, ndoshta në ramp-up. Ai ndjek planin, sepse plani është gjithçka që ka. Dhe dita ndalet në të njëjtat vende ku shoferi me përvojë nuk ndalej kurrë.

Ky nuk është një rast që e kam të dokumentuar. Është figura e asaj që shkrova te Sistemi është më i shpejtë se ti si “mosbesimi i plotë”: dija që mbetet në një kokë. Dhe është e njëjta gjë që shkrova te “Shiko si e bëj unë” nuk është trajnim, vetëm se këtu nuk mungon trajneri. Mungon vendi ku dija e tij mund të ishte shkruar.

Një shofer me përvojë nuk duhet të jetë korrigjimi i përhershëm i një sistemi që nuk mëson. Jo sepse nuk ka vlerë. Sepse ka shumë vlerë që të mbetet vetëm në një vend.

Katër hapa nga shoferi te plani

Nuk kam ndërtuar një proces të tillë, dhe nuk e di nëse ekzistonte një ku kam punuar. Por sot do të përqendrohesha te mënyra si informacioni nga shoferët kthehet në përmirësim të planifikimit, dhe do të rekomandoja këto katër hapa.

1. Një mënyrë e thjeshtë për të raportuar një problem që përsëritet me rrugën. E thjeshtë do të thotë që shoferi e bën në një minutë, në fund të rrugës, pa formular të gjatë. Nëse raportimi kërkon më shumë kohë se korrigjimi në heshtje, do të fitojë heshtja.
2. Dallimi mes një pengese të përkohshme dhe një gabimi të vazhdueshëm. Një rrugë e mbyllur sot nuk është gabim planifikimi. E njëjta hyrje e gabuar çdo javë është. E para kalon vetë, e dyta kthehet.
3. Një përgjegjës që e verifikon informacionin para se të ndryshohet rruga. Jo sepse shoferit nuk i besohet, por sepse një ndryshim në plan prek të gjithë ata që e përshkojnë më pas.
4. Një mënyrë që korrigjimi i konfirmuar të jetë i disponueshëm edhe për shoferët e tjerë. Përndryshe korrigjimi ka zgjidhur problemin për një njeri, për një ditë.

Dhe si te esetë e para: duhet të jetë e qartë kush mund ta propozojë ndryshimin, kush e miraton, dhe si regjistrohet.

Çfarë do të bëja ndryshe

Si dispeçer, komunikimi me shoferët dhe ndjekja e problemeve gjatë shpërndarjes janë pjesë e punës sime. Por ajo që do të bëja ndryshe sot nuk është në bisedë. Është pas saj. Një problem që një shofer ma thotë dhe që unë e zgjidh në telefon është zgjidhur për atë ditë. Nëse nuk e shkruaj diku ku dikush tjetër mund ta gjejë, nesër do ta zgjidhë përsëri dikush tjetër, në telefon.

Problemi nuk është vetëm kur sistemi nuk e njeh rrugën. Problemi është kur organizata nuk mëson nga njerëzit që e përshkojnë çdo ditë.

Një problem që përsëritet në rrugë

Kartela më poshtë është për një problem që shoferët e takojnë më shumë se një herë në të njëjtën rrugë ose zonë: çfarë takojnë dhe ku, nëse është pengesë e përkohshme apo gabim i vazhdueshëm, kush e verifikon, kush e propozon dhe kush e miraton ndryshimin, dhe si e merr korrigjimin shoferi tjetër. Plotësoje kur e dëgjon herën e dytë, jo të pestën. Delay Analyzer të tregon ku fillon vonesa, në rampë apo në rrugë, që një problem i rrugës të dallohet nga një problem i ngarkimit para se ta çosh te plani.

Rruga që shoferi nuk e kupton është ndonjëherë një gabim i planit, ndonjëherë një gjë që askush nuk ia ka shpjeguar. Dallimi bëhet vetëm kur dikush e dëgjon, e verifikon dhe e shkruan.