Ka një të vërtetë të pamohueshme që duhet thënë pa asnjë lëkundje: sistemi shpesh është i padrejtë. Shumë biznese drejtohen pa vizion, pagat mbeten poshtë dinjitetit njerëzor, nepotizmi vret meritokracinë dhe korrupsioni gërryen çdo ditë shpresën e njerëzve të ndershëm. Të njohësh këto plagë, t'i emërtosh ato me zë të lartë dhe të refuzosh zbukurimin e tyre nuk është pesimizëm; është hapi i parë drejt ndershmërisë intelektuale.

Por pikërisht këtu, në këtë stacion ku e vërteta e hidhur bëhet e qartë, hapet një humnerë e padukshme psikologjike. Është kurthi i ëmbël dhe tinëzar i viktimizimit.

Përfytyroni një bisedë të zakonshme në kafe pas një dite të lodhshme pune. Njerëzit ulen rreth tavolinës, numërojnë me përpikmëri çdo padrejtësi të pronarit, çdo paaftësi të shtetit, çdo të metë të këtij vendi, dhe në fund, me një psherëtimë të rëndë, arrijnë në përfundimin e njohur: „Këtu nuk bëhet asgjë. Çfarë të bëjmë ne? Ne jemi thjesht të vegjël.“

Më lejoni ta them këtë me të gjithë peshën e kujdesit njerëzor. Ka një rehati të rrezikshme te roli i viktimës. Sepse nëse gjithçka është faji i të tjerëve, atëherë ti je i shfajësuar nga çdo detyrim për të vepruar.

Le ta analizojmë këtë me gjakftohtësi.

Kur ti e bind veten se fati yt varet tërësisht nga mëshira e një pronari arrogant apo nga rregullimi i një sistemi politik, ti ke fituar pafajësinë morale, por ke dorëzuar pushtetin mbi jetën tënde. Nëse faji është vetëm i tyre, atëherë ti nuk ke pse lodhesh të mësosh një aftësi të re në mbrëmje. Nuk ke pse lexon, nuk ke pse kupton se si funksionon bota jashtë mureve të asaj magazine, dhe nuk ke pse ndërton një plan për të dalë nga balta. Ankesa kthehet në një lloj droge që të qetëson dhimbjen e sotme, por të siguron paralizën e së nesërmes.

Dhe ja ku qëndron tragjedia më e madhe: duke e mbajtur fokusin vetëm te faji i tjetrit, ti e kthen personin që të shtyp në qendrën e universit tënd.

Humori yt varet nga ai. E ardhmja jote varet nga ai. Dita jote përcaktohet nga tekat e tij. Në përpjekje për ta urryer atë, ti përfundon duke u lidhur pas tij me zinxhirë më të fortë se sa vetë kontrata e punës. Ti bëhesh një spektator i hidhëruar i rënies sate, ndërsa vitet ikin dhe energjia jote digjet në debatet shterpa të tavolinave pa asnjë rezultat.

Rebelimi i vërtetë, ai që ndryshon fatin e një njeriu, nuk fillon me vajtim. Ai fillon me rimarrjen e përgjegjësisë personale.

Ti mund të mos kesh në dorë të ndryshosh mentalitetin e pronarit tënd nesër në mëngjes. Ti nuk mund të fshish me një të rënë të lapsit korrupsionin e një shoqërie të tërë. Por ka një territor sovran, sado i ngushtë të duket ai në fillim, ku askush nuk mund të hyjë pa lejen tënde: është territori i përgatitjes sate.

Çfarë bën me dy orët që të mbeten pas pune? Çfarë lexon? Çfarë mëson? Si e disiplinon mendjen tënde? A po kupton si funksionon një sistem logjistike modern, si shkruhet një procedurë operimi, si menaxhohen të dhënat, apo si zotërohet një dije e re me saktësi profesionale?

Kur ti zgjedh të investosh te forca jote në vend që të vajtosh mbi dobësinë e të tjerëve, ekuacioni ndryshon rrënjësisht. Ti nuk je më punonjësi i pambrojtur që pret një thërrime mirësie nga lart. Ti shndërrohesh në një profesionist që po ndërton gradualisht vlerën e tij të patundshme, një vlerë që herët a vonë do të gjejë rrugën e saj jashtë asaj dere.

Liria e vërtetë nuk vjen kur sistemi bëhet i përkryer; liria fillon ditën kur ti vendos të mos jesh më peng i papërsosmërisë së tij.

Ata që drejtojnë me arrogancë ushqehen me dorëzimin tënd. Ata duan që ti të besosh se je i pafuqishëm, se nuk ke zgjidhje tjetër dhe se bota jashtë gardhit të tyre nuk ekziston. Dhe sa herë që ti pranon rolin e viktimës së pashpresë, ti po u jep saktësisht atë që kërkojnë.

Prandaj, le ta mbajmë të pastër ndërgjegjen tonë. Le të vazhdojmë të kërkojmë drejtësi, të dënojmë shfrytëzimin dhe të refuzojmë çdo formë nëpërkëmbjeje. Por kurrë, asnjëherë, të mos lejojmë që padrejtësia e një tjetri të bëhet justifikimi ynë për të braktisur veten.

Sepse në fund të llogarisë, mundi yt është i yti, mendja jote është e jotja, dhe e vetmja jetë që të është dhënë mbi këtë tokë është shumë e çmuar për t'ia falur fajit të dikujt tjetër.

A e provove?

Nëse provove diçka nga kjo ese në turnin tënd, më thuaj çfarë ndodhi. Përgjigjet që u ndihmojnë të tjerëve botohen nën ese, të anonimizuara.