Alibia e përkryer: Kur dështimi i drejtimit shpallet dembelizëm i popullit

Ka një refren të vjetër, të përsëritur aq shpesh nëpër zyra, kafene biznesi dhe studio televizive, saqë për shumë drejtues është kthyer në një lloj dogme të shenjtë: "Fajin nuk e ka firma. Fajin e ka punëtori që nuk do me punu."

Kjo është fjalia më komode që ka shpikur ndonjëherë menaxhimi shqiptar.

Dhe le ta kuptojmë mirë se pse përdoret me aq zell: sepse alternativa tjetër është e papërballueshme për egon e tyre. Nëse pranohet se faji është i firmës, atëherë faji nuk mbetet jetim në ajër. Ai merr një emër. Ai bie drejtpërdrejt mbi atë që ka ngritur sistemin, mbi atë që vendos rregullat, mbi atë që përcakton pagat dhe mbi atë që merr vendimet çdo ditë: bie mbi vetë pronarin. Dhe për një njeri që e ka ndërtuar autoritetin e tij mbi iluzionin e pagabueshmërisë, pranimi i përgjegjësisë është i pamundur. Kështu, zgjidhja më e shpejtë është të shpallësh fajtor të gjithë popullin.

Më lejoni të jem krejtësisht i qartë. Shqiptarët nuk janë një popull që urren punën. Shqiptarët refuzojnë të pranojnë poshtërimin si kusht punësimi.

Le ta ballafaqojmë këtë mit me një fakt të thjeshtë që askush nuk mund ta mohojë.

Shikoni se çfarë ndodh në sekondën që këta djem dhe vajza kalojnë kufirin. Në Gjermani, në Itali, në Angli dhe kudo nëpër botë, ata hyjnë në turne të gjata në logjistikë, në kantiere ndërtimi, në hotele dhe në spitale. Zgjohen para agimit, punojnë me disiplinë të hekurt, mbajnë pesha, respektojnë oraret dhe fitojnë respektin e punëdhënësve të huaj si disa nga njerëzit më punëtorë.

Si ka mundësi që i njëjti njeri, i cili në Durrës apo në Tiranë shpallet "dembel që nuk do me punu", sapo zbret në një magazinë në Mynih apo në Londër kthehet në një punonjës model?

A ndryshon gjaku i tij gjatë rrugës? A ndryshon ADN-ja e tij në aeroport?

Jo. Ajo që ndryshon është sistemi.

Jashtë vendit, ai njeri përballet me një kontratë që respektohet, me një proces të qartë operimi ku e di saktësisht çfarë pritet prej tij, me orë shtesë që i paguhen deri në qindarkën e fundit dhe me një ambient ku djersa e tij njihet si kontribut me dinjitet. Ndërsa në vendin e tij, nga i njëjti njeri pritet të pranojë një pagë që nuk i garanton as bukën e fëmijëve, të durojë ulërimat e një drejtuesi që nuk njeh as proceset më bazike, të fshijë dyshemenë jashtë çdo profili pune dhe në fund të dëgjojë se i bëhet nder që mbahet në punë.

Kur një punonjës largohet nga kompania jote, mund të jetë një rast i izoluar. Por kur nga kompania jote largohen dhjetëra njerëz çdo vit, kur dyert e rekrutimit rrinë të hapura pa ndërprerë dhe askush nuk kthen kokën të vijë, kjo nuk është krizë e moralit të rinisë. Kjo është një aktakuzë e hapur ndaj mënyrës se si drejton.

Të thuash se "njerëzit nuk duan të punojnë" kur ti ofron kushte mbijetese, është njëlloj si të hedhësh farën mbi shkëmb të thatë dhe pastaj të mallkosh natyrën pse nuk mbin asgjë. Puna nuk lind nga presioni dhe as nga ankesat nëpër ekrane televizive. Puna e përkushtuar lind kur krijon një mjedis ku njeriu e sheh se mundi i tij ka një kuptim dhe një shpërblim të ndershëm.

Lidershipi i vërtetë matet me guximin për të marrë përgjegjësi. Është shumë e lehtë të ulesh në karrigen e madhe dhe të marrësh meritat e çdo suksesi, ndërsa çdo dështim t'ia faturosh atyre që janë në bazë. Por historia e menaxhimit na mëson një rregull të palëkundur: problemet në një organizatë rrjedhin gjithmonë nga lart poshtë, jo nga poshtë lart.

Nëse drejtuesit shqiptarë duan që njerëzit të rikthehen te puna me përkushtim dhe besim, ata duhet të kenë guximin të heqin dorë nga kjo alibi e lirë. Duhet të ulen, të shohin dobësitë e sistemeve të tyre, të rregullojnë trajtimin njerëzor dhe të kuptojnë se e vetmja gjë që i mungon këtij tregu nuk është dëshira për të punuar, por vizioni për të udhëhequr me drejtësi.

Sepse në fund të ditës, kur të gjithë të kenë ikur dhe të kesh mbetur vetëm në zyrën tënde bosh, nuk do të kesh më asnjë punëtor mbi të cilin të hedhësh fajin. Do të jesh vetëm ti, me pasqyrën tënde përballë.