Ora shënon fiks minutën e fundit të turnit. Ti mbyll kompjuterin, rregullon tavolinën, merr pallton dhe bën gati çelësat për të dalë. Në çdo shoqëri që e kupton vlerën e sistemit dhe organizimit, kjo është thjesht një ditë e përmbushur: puna u krye, orari mbaroi, njeriu kthehet te jeta e tij.

Por në shumë zyra, dyqane dhe magazina shqiptare, pikërisht në atë sekondë ndodh një teatër i padurueshëm. Mjafton të ngrihesh në orar nga karrigia që mbi ty të kryqëzohen vështrime të ftohta. Menaxheri ngre kokën me habi, sikur po sheh një shkelje të rëndë të kodit penal. Kolegët e mësuar me nënshtrim ulin sytë mbi tastierë me një lloj faji të heshtur. Dhe nuk mungon pothuajse kurrë komenti me zë gjysmë ironik, i hedhur në ajër si thumb helmues: "Paske marrë gjysmë dite pushim sot?" ose "Po ikën ti, nuk e paske mbyllur punën?"

Në anën tjetër, kur qëndron dy orë më gjatë, kur konsumon energjinë tënde duke rregulluar kaoset e krijuara nga të tjerët, askush nuk të thotë faleminderit. Askush nuk të pyet se si do të kthehesh në shtëpi. Në atë rast, heshtja e zyrës e quan qëndrimin tënd si një gjë të vetëkuptueshme, si një detyrim të shenjtë që i ke borxh kompanisë.

Më lejoni të jem krejtësisht i qartë. Të punosh mbi orar pa plan dhe pa pagesë nuk është përkushtim; është mbulim i paaftësisë së menaxhimit. Dhe të ikësh në orar nuk është dembelizëm; është shenja e parë e një profesionisti që di të respektojë punën dhe veten.

Le ta zbërthejmë këtë hipokrizi deri në fund.

Kur një punë nuk mbyllet brenda tetë orëve të ditës, kjo nuk tregon automatikisht se punonjësi është i ngadaltë. Në shumicën dërrmuese të rasteve, kjo tregon se drejtuesi nuk di të bëjë llogaritë më elementare të ngarkesës. Tregon se kompania kërkon të bëjë me tre veta punën e gjashtë vetave për të kursyer para. Tregon se proceset janë aq të çrregullta, saqë gjysma e ditës ikën duke sqaruar keqkuptime, duke kërkuar dokumente të humbura dhe duke pritur vendimet e vonuara të shefit.

Por në vend që menaxheri të ulet para të dhënave dhe të pyesë se ku po rrjedh koha kot, ai zgjedh rrugën më të lehtë dhe më primitive: shantazhin emocional.

Ai e shndërron orën e mbylljes në një test besnikërie. Të bën të ndihesh fajtor pse ke një familje që të pret në shtëpi, pse ke fëmijë për të marrë nga shkolla, pse ke miq për të takuar, apo thjesht pse ke dëshirë të lexosh një libër pa zërin e punës mbi kokë. Në logjikën e tij të sëmurë, ti duhet të rrish në zyrë edhe kur nuk ka asnjë emergjencë, thjesht për t'i bërë shoqëri pasigurisë së tij, vetëm që ai të ndiejë kënaqësinë e të paturit njerëz nën komandë.

Kjo është kultura e "prezencës së zbrazët". Është një kulturë ku vlerësohet më shumë njeriu që rri kot në zyrë deri në orën nëntë të mbrëmjes duke parë internetin, sesa ai që e organizon ditën me saktësi kirurgjikale dhe e dorëzon punën pa asnjë gabim në orën fiks të mbylljes.

Kjo mendësi është vrasësi më i madh i efikasitetit. Kur një ekip mësohet me idenë se fundi i orarit është i negociueshëm, askush nuk ka më motiv të punojë shpejt dhe me përqendrim. Pse duhet të ngutem të përfundoj një detyrë në orën dy, kur e di se shefi nuk do të më lërë të dal para orës shtatë? Në këtë mënyrë, i gjithë ekipi futet në një ritëm letargjik, ku orët zvarriten kot dhe dita kthehet në një burg pa hekura.

Një kompani që funksionon me dinjitet ka një parim krejt tjetër: puna e mirë vlerësohet nga rezultati, jo nga orët e dënimit mbi karrige.

Kur ora shënon fundin e turnit, marrëdhënia kontraktuale për atë ditë mbyllet. Koha që mbetet u përket njerëzve të lirë. U përket prindërve, fëmijëve, ëndrrave personale dhe pushimit që i nevojitet mendjes për t'u kthyer e freskët të nesërmen.

Nëse drejtuesit shqiptarë duan njerëz që të japin maksimumin gjatë orarit të punës, ata duhet të mësojnë të tërhiqen mbrapsht sapo ora të shënojë fundin e tij. Dhe çdo punonjës duhet ta dijë mirë këtë të vërtetë: të dalësh nga dera me kokën lart kur ke mbaruar kohën tënde nuk kërkon falje. Kërkon thjesht vetëdijen se jeta jote vlen shumë më tepër se sa teka e një njeriu që nuk di të dallojë zyrën nga skllavëria.

A e provove?

Nëse provove diçka nga kjo ese në turnin tënd, më thuaj çfarë ndodhi. Përgjigjet që u ndihmojnë të tjerëve botohen nën ese, të anonimizuara.