Roja e vulës

Ka një ironi të hidhur në dy fjalët që shohim të shkruara mbi dyert e xhamta të kompanive tona: Burimet Njerëzore. Janë dy fjalë që premtojnë zhvillim, mbështetje, drejtësi dhe vizion. Por sapo kapërcen pragun e asaj dere në pjesën më të madhe të bizneseve shqiptare, kupton se ajo zyrë nuk ka asgjë të bëjë me zhvillimin dhe aq më pak me njeriun.

Ajo është thjesht një arkivë e ftohtë dosjesh, një fabrikë vulash dhe një mburojë burokratike për tekat e pronarit.

Në një organizatë të shëndetshme, ky departament është ndërgjegjja e kompanisë. Është ura që lidh ambicien e biznesit me dinjitetin e atyre që e mbajnë biznesin në këmbë. Por në realitetin tonë, kjo urë është shembur prej kohësh. Në vend të arkitektëve të kulturës së punës, ne kemi krijuar noterë të bindur të pushtetit brenda kompanisë. Kemi krijuar një strukturë që nuk ekziston për të dëgjuar zërin e punonjësit, por për t'i gjetur nenin e duhur kur pronari vendos ta largojë atë.

Më lejoni ta them ashtu siç është. Një zyrë që merret vetëm me kontrata, gjoba dhe listëprezenca nuk është departament i Burimeve Njerëzore. Është thjesht një zyrë protokolli me një emër modern.

Shikoni se si funksionon ky mekanizëm çdo ditë. Kur një punonjës ka një shqetësim, kur sistemi i punës e shtyp, kur orët shtesë nuk i paguhen apo kur drejtuesi i tij sillet me arrogancë, ai e di mirë se dera e Burimeve Njerëzore është vendi i fundit ku duhet të trokasë. Sepse në atë zyrë nuk ka konfidencialitet, ka raportim. Nuk ka zgjidhje, ka paralajmërim. Çdo fjalë e thënë aty brenda rrezikon të kthehet në një shënim në dosjen e tij personale.

Dhe çfarë ndodh ndërkohë në sipërfaqe? Në sipërfaqe luhet komedia e korporatës. Postohen fotografi me buzëqeshje të sforcuara në rrjetet sociale, flitet për "familjen e madhe të kompanisë", organizohen festa fundviti dhe shpërndahen certifikata mirënjohjeje që nuk vlejnë as sa letra ku janë shtypur. Është një fasadë e lyer bukur, ndërsa pas saj punonjësit trajtohen si numra të zëvendësueshëm në një tabelë Excel.

Unë kam parë profesionistë të shkëlqyer që kanë dhënë vite nga jeta e tyre për një kompani, të cilët në fund janë përcjellë me një copë letër të ftohtë, pa asnjë pyetje se pse po ikin. Në Shqipëri nuk bëhen intervista largimi, sepse për të pyetur pse po ikën një njeri i zoti, duhet të kesh guximin të dëgjosh të vërtetën. Dhe e vërteta është se njerëzit nuk largohen nga puna e vështirë. Njerëzit largohen nga mjediset ku ndihen të padukshëm, të pambrojtur dhe të mashtruar.

Kur Burimet Njerëzore reduktohen në rolin e xhandarit që kontrollon orarin e hyrjes dhe numëron minutat e pushimit, kompania ka filluar tashmë rënien e saj. Sepse mund ta detyrosh një njeri të vijë në punë në orën tetë fiks përmes frikës së gjobës, por nuk mund ta detyrosh kurrë me gjobë që të japë mendjen, kujdesin dhe pasionin e tij.

Kjo nuk është mënyra se si ndërtohet e ardhmja. Ky është modeli i punishtes së vjetër, i veshur me terma anglezë.

Ndryshimi i vërtetë në bizneset tona do të nisë ditën kur ata që ulen në atë zyrë të kuptojnë se besnikëria ndaj pronarit nuk tregohet duke i thënë "po" çdo padrejtësie. Besnikëria më e madhe ndaj një biznesi është t'i thuash drejtuesit të vërtetën kur ai e ka gabim, të mbrosh talentin nga mediokriteti dhe të ndërtosh një sistem ku rregulli vlen njëlloj për të gjithë, nga roja te dera e deri te drejtori në katin e fundit.

Derisa të vijë ajo ditë, mos u habisni pse dyert e kompanive tuaja rrinë hapur për rekrutim dhe askush nuk troket më. Sepse vula mbi letër mund të mbyllë një dosje, por nuk mund të mbajë kurrë me zor njerëzit që kanë kuptuar vlerën e tyre.